Shkallë e lartë e punës së padeklaruar në Kosovë

0

 

Askush nuk ka të dhëna të sakta, por Administrata Tatimore e Kosovës pohon se nga 15 deri në 30 për qind e punëtorëve në vend janë pa kontrata pune. Sindikalistët flasin për përqindje shumë më të lartë, ndërsa vet punëtorët pa kontrata nuk pranojnë të flasin publikisht.

“Realisht ka matje të ndryshme por që nuk ka statistika të sakta mund të themi, sepse matjet e fundit janë bërë në vitin 2017, duke iu referuar të dhënave të vitit 2015”, thotë Ilir Murtezaj nga Administrata Tatimore e Kosovës.

Jusuf Azemi, kryetar i Sindikatës së Punonjësve të Sektorit Privat, thotë se mbi 60 për qind të punonjësve të këtij sektori janë pa kontrata pune.

“Gjendja e punëtorëve në sektorin privat të Kosovës është e rënduar, pasi që dihet se pandemia e ka bërë të veten por edhe pa pandemi punëtorët e sektorit privat kanë qenë në gjendje tepër të rëndë dhe nuk po shihet ndonjë sinjal se do të bëhet mirë diçka. Kur përmendim çështjen e punëtorëve pa kontrata pune, tash është bërë thuajse normale që të thuash se punëtorët janë pa kontrata pune edhe te pronarët e kompanive edhe te shteti është bërë krejt normale, ne me vite të tëra kemi treguar se tani ka kaluar shifrën mbi 60 për qind”, thotë ai.

Arton Qerkini nga Inspektorati i Punës në Kosovë, ankohet për mungesë të numrit të mjaftueshëm të inspektorëve.

“Ne i kemi aktivë diku 36 inspektorë që në raport me numrin e subjekteve të regjistruara në ministri të Tregtisë tregon që duhet të pesëfishohet numri i inspektorëve. Megjithatë me mundësitë që i kemi po mundohemi të bëjmë më të mirën të mundshme”, thotë ai.

Sipas zotit Qerkini, sektorët ku dukuria e punësimit të padeklaruar është më e përhapur janë gastronomia, ndërtimtaria, bujqësia dhe në përgjithësi prodhimtaria.

Zoti Azemi thotë se nuk është problem vetëm numri i vogël i inspektorëve…

“Absolutisht nuk është shkas numri i inspektorëve sepse kemi shumë raste kur në njëfarë forme me bekimin e inspektorëve bëhen këto keqpërdorime dhe kemi numër të vogël të inspektorëve që kryejnë punën ashtu si duhet”, thotë ai.

Profesoresha Ardiana Gashi ka zhvilluar një sërë studimesh për këtë çështje. Sipas studimit të financuar nga Bashkimi Evropian “Ndihmë Inspektoratit të Punës në Luftimin e Punës së Padeklaruar”, thotë ajo, në Kosovë punë pa kontrata kryejnë më shumë burrat, personat me shkallë më të ultë të shkollimit, ata me profesione që kërkojnë shkallë më të ultë të shkathtësive si dhe ata nëpr fshatra. Pasojat e kësaj dukurie në ekonominë e vendit janë të shumta, thotë ajo.

“Prania e punës së padeklaruar e dëmton edhe konkurrencën ndërmjet bizneseve. Kur bëhen hulumtime dhe pyeten njerëzit se cila është pengesa e të bërit biznes, del se operimi në treg me konkurrent që punojnë në të zezën është një pengesë. Tjetra është thjeshtë më pak të hyra për buxhetin e shtetit e më pak mundësi për të zhvilluar mirëqenien ekonomike dhe sociale”, thotë zonja Gashi.

PËRGJIGJU

Please enter your comment!
Please enter your name here