La Stampa: Krimineli i luftës në muralin e Beogradit

0

 

Prej disa muajsh një mural për nder të ish gjeneralit serb Ratko Mlladiq është shfaqur në anë të një ndërtese banimi që ndodhet në një nga rrugët e Vraçarit, rruga e Njegoshit në Beograd. Po, ai vet, krimineli i luftës që qershorin e kaluar u dënua me burgim të përjetshëm nga Gjykata Ndërkombëtare në Hagë për gjenocidin e Srebrenicës dhe për rolin e tij në luftën në Bosnjë dhe Hercegovinë në vitet 1990, shkruan gazeta italiane “La Stampa”.

Murali përshkruan Mlladiqin me një kapele të ushtrisë së Republikës Srpska ndërsa ai përshëndet ushtarakisht. Imazhi shoqërohet me shprehjen: “Gjeneral, i jemi mirënjohës nënës suaj”. Imazhi gjithashtu përmban emblemën e Partizanit, ekipit serb të futbollit, dhe më parë atë të ish-Jugosllavisë. Stema e Partizanit mund të shihet edhe në grafite të tjera rreth saj, të rrethuara nga shkrime nacionaliste, gjë që sugjeron se murali i gjeneralit është projektuar edhe nga grupe ultra të djathtë, pra nga tifozë të ekipit serb.

“Të gjithë kanë frikë”

Për grupet e ekstremit të djathtë, Mlladiç mbetet një hero që kundërshtoi popullatën myslimane në Ballkan. Megjithatë, për të gjithë të tjerët, ish-gjenerali është një kriminel lufte që nuk duhet të mbahet mend në qendër të Beogradit, aq më pak të përshkruhet apo festohet në muret e qytetit.

Mes aktivistëve që duan të heqin muralin dhe eksponentëve të djathtë që e mbrojnë dhe e pastrojnë, janë edhe qiramarrësit e pallatit në rrugën Njegoseva, të cilët kanë bërë denoncim duke kërkuar heqjen e saj. Çuditërisht, atyre iu dha një urdhër nga policia bashkiake për të hequr muralin. “Ne u përpoqëm në çdo mënyrë të mundshme që të punësonim një kompani për t’u kujdesur për punën, por askush nuk donte të kujdesej për të, ata të gjithë janë të frikësuar për sigurinë e punëtorëve të tyre,” shpjegon Aleksandra Blagojevic, administratore e ndërtesës.

Stefani, një nga qiramarrësit e ndërtesës në rrugën Njegoseva 38, thotë se ka parë pesë djem duke vizatuar muralin e Mlladiqit në fasadë. Por edhe ai u tremb: nuk pati kohë t’i afrohej muralit që iu bashkuan disa djem duke thënë të mos i afrohej më.

Gjesti i Aidës dhe Jelenës

Me 9 nëntor 2021, gjatë Ditës Ndërkombëtare Kundër Fashizmit dhe Antisemitizmit, tensioni mes mbështetësve dhe kundërshtarëve të muralit arriti kulmin. Organizata joqeveritare “Nisma e të Rinjve për të Drejtat e Njeriut” në fakt kishte paralajmëruar se do të mbulonte përgjithmonë muralin, por ekipi i kësaj të fundit u ndalua zyrtarisht nga Ministria e Brendshme e Aleksandar Vulin për arsye sigurie.

Pavarësisht ndalimeve, gjithsesi u paraqitën dy aktiviste, Aida Corovic dhe Jelena Jacimovic, të cilat në shenjë proteste, në pamundësi për ta hequr muralin, i hodhën vezët. Dy femrat janë kërcënuar nga disa të rinj që ndodheshin aty dhe pak më pas janë ndaluar dhe arrestuar. Dëshmitar i skenës ishte edhe shkrimtari dhe intelektuali serb Vladimir Arsenijevic, i cili u përpoq të mbronte aktivistët, por nuk arriti të parandalonte arrestimin e tyre. “Është e papranueshme që një njeri të festohet në kryeqytetin e një shteti formalisht demokratik, i cili është drejtpërdrejt përgjegjës për vdekjen e 8500 civilëve të pafajshëm. Murali i Mlladiqit nuk është më çështje mendimi, por është diçka që ekziston,” tha Arsenijevic. “Për fat të keq, policia ishte shumë e gatshme kur bëhej fjalë për arrestimin e dy aktivistëve dhe neutralizimin e aksionit të tyre simbolik të protestës, por jo aq intervenuese në bllokimin e atyre që mbrojnë atë murale”, shtoi ai.

“Të rinjtë nuk e dinë”

Në të njëjtën ditë, murali u pastrua. Ministri i Brendshëm serb Aleksandar Vulin konfirmoi se policia ishte aty për të parandaluar përleshjet dhe e përshkroi ngjarjen si një demonstratë “të animuar nga qëllime të këqija”, ndërsa presidenti serb Aleksandar Vuçiç deklaroi se aktivistët e “performancës” kanë dëmtuar imazhin e Serbisë duke hedhur vezë.

Që nga ajo ditë, të rinjtë që mbrojnë muralin janë gjithmonë aty, për të ruajtur imazhin e heroit të tyre dhe për të fyer këdo që tenton të afrohet. Milan Antonijeviq, drejtor i Fondacionit për Shoqëri të Hapur Serbi, shpjegon se pyetja, për fat të keq, shkon përtej mosmarrëveshjes mbi muralin dhe tregon ekzistencën, në Serbinë bashkëkohore, të një brezi të tërë të lindur pas luftës që nuk është në dijeni të fakteve rreth gjenocidi i Srebrenicës dhe lufta në Bosnje. “Duhet të pajtohemi me të kaluarën tonë dhe t’ua shpjegojmë faktet dhe të vërtetën të rinjve – tha Antonijeviq – Gjithashtu për këtë arsye shpresoj që murali të hiqet sa më shpejt”.

Reagimi ndërkombëtar

Javët e fundit, ata që janë përgjegjës për monitorimin e Serbisë për Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës, Piero Fassino dhe Ian Liddell-Grainger, kanë dërguar një apel duke u kërkuar autoriteteve serbe që të heqin muralin e Ratko Mlladiç në Beograd dhe të marrin një qëndrim të prerë kundër festimi i kriminelëve të luftës. “Një shoqëri demokratike nuk mund të jetojë në mohimin e krimeve të luftës dhe me një kulturë urrejtjeje dhe mosndëshkimi,” thanë dy parlamentarët.

Ndërkohë, jo shumë larg muralit të Mlladiqit, në anën tjetër të ndërtesës, është shfaqur një tjetër kushtuar Drazha Mihailoviqit, udhëheqësit të lëvizjes çetnike gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe një tjetër hero për serbët nacionalistë. Ndërsa murali tani është bërë një simbol, javët e fundit, më shumë murale dhe grafite për Mlladiqin janë shfaqur nëpër qytet, të cilave disa aktivistë janë përgjigjur duke pikturuar “lulen e Srebrenicës” në ndërtesa të ndryshme në qytet për të përkujtuar këtë datën e 11 korrikut 1995, e njohur ndërkombëtarisht si “Dita e Përkujtimit për gjenocidin e Srebrenicës”. Një javë më parë, komuna e Vraçarit nxori një dekret për heqjen e muralit. E lyen me ngjyrë të bardhë, por boja nuk zgjati shumë. Në të njëjtën ditë, murali u rikthye në gjendjen e tij origjinale për të disatën herë.

 

PËRGJIGJU

Please enter your comment!
Please enter your name here